Dâbb-Dabîb-Dâbbe

Dâbb ve "dabîb" hafif yürü­me, debelenme demektir. Hay­vanlar için, çoğunlukla da haşere­ler için kullanılır. İçkinin bedene yayılması, bir çürüklüğün çevre­sine sirayet etmesi gibi hareketi gözle görülemeyen şeyler için de kullanılır. "Dâbbe" kelimesi de, bundan fail olması hasebiyle "ma yedübbü" yani debbeden, debele­nen demektir.

Şu halde tren, otomobil, bi­siklet gibi vasıtalara da sözlükteki aslına bakarak dâbbe demek doğ­ru sayılsa da, dilde hayvanlar için kullanılan bir kelime olarak bilinir. Halk arasında, dört ayaklı hayvan­lar özellikle de atlar için kullanılır. Ancak Nur: 24/45 ayetinde de ifade edildiği gibi, bütün hayvanlar için kullanılır. Hayvanın eş anlamlısı gibidir. En’am: 6/38'de de bu anlamdadır. Hayvan gibi olan insanlar için de bu tabir kullanılabilir.

Ragıb "Yerde onlarla konuşan bir dâbbe" çıkarırız[1] ayeti ile ilgili olarak, "bununla cehalet noktasında hayvanlar derecesin­de olan kötü kimseler kastedil­miştir" demiştir. Bu durumda "dâbbe" bütün "mayedübb"ün, yani debelenen canlıların çoğul is­mi olur. "Mayedebü", debelenen demektir, "hain"in çoğulunun "haine" olduğu gibi.

Bazı hadisçiler ve Kadı Beyzavî bunu "cessâse" olarak gös­termişlerdir. "Cassâse" Deccal'i haber veren casustur. Râgıb, bu varlığın Hz. Ali'den bir rivayetle, "kuyruğu değil sakalı olan bir dâbbe" diyerek insan olarak tanımlıyor. [2]


16.02.2009 tarihinden beri 2327 defa okundu. Son takip: 15.10.2019 - 02:36